Zwartkop

Over de Zwartkop

De zwartkop (Sylvia atricapilla) is een kleine zangvogel met een bescheiden uiterlijk en een prachtig, vol gezang. Mannetjes zijn gemakkelijk te herkennen aan het zwarte kapje waaraan de soort zijn naam dankt. Vrouwtjes en jonge vogels hebben in plaats daarvan een warm kastanjebruin kapje. Beide hebben een zacht grijsbruin verenkleed, een lichte onderzijde en een fijne, spitse snavel.

Zwartkoppen leven in bossen, houtwallen, struikgewas en volgroeide tuinen met veel dichte begroeiing. De meeste zwartkoppen zijn trekvogels die in het voorjaar naar België komen om te broeden en in het najaar weer naar het zuiden trekken. Door zachtere winters worden zwartkoppen ook steeds vaker in de winter in België gezien.

Het prachtige, fluitende gezang is een van de beste manieren om een zwartkop op te merken. Het begint met zachtere, kwetterende tonen en gaat vervolgens over in een heldere, melodieuze zang die je zomaar even stil kan laten staan.

Voedsel voor zwartkoppen

Zwartkoppen passen hun menu aan de seizoenen aan. In het voorjaar en de zomer zoeken ze vooral naar insecten en andere kleine ongewervelden. Die leveren tijdens het broedseizoen volop eiwitten. Later in het jaar worden bessen en fruit steeds belangrijker.

Ook in de winter kunnen zwartkoppen tuinen bezoeken. Ze eten dan fruit en ander geschikt zacht voedsel en sommige vogels verkennen graag voedertafels en voederplekken. Vooral appels en ander fruit kunnen bij koud weer aantrekkelijk zijn.

Door struiken met bessen te planten en je tuin aantrekkelijk te maken voor insecten, geef je zwartkoppen het hele jaar door volop mogelijkheden om op natuurlijke wijze voedsel te vinden.

Nestgelegenheid voor zwartkoppen

Zwartkoppen zijn geen holenbroeders, dus traditionele nestkasten zijn niet geschikt voor deze soort. Ze bouwen kleine, komvormige nesten tussen dichte struiken, braamstruiken en andere weelderige begroeiing, meestal vrij dicht bij de grond.

Je kunt je tuin aantrekkelijker maken door voldoende beschutte, groene plekken te creëren en hagen en struiken dicht genoeg te laten groeien. Zo ontstaan rustige, goed verborgen plekken om te nestelen. Snoei plekken waar vogels broeden niet tijdens het broedseizoen.

Een tuin met dichte struiken, volop insecten en planten die bessen dragen, biedt zwartkoppen voedsel, beschutting en een plek om hun jongen groot te brengen. En misschien word je wel beloond met een van de mooiste vogelconcerten in de tuin.

Fotogalerij

Specificaties

Wetenschappelijke naam
Sylvia atricapilla
Familie
Sylviidae
Habitat
Zwartkoppen voelen zich thuis in loofbossen, struikgewas, houtwallen, parken en volgroeide tuinen met veel dichte struiken en beschutte, groene plekken. Dichte begroeiing biedt niet alleen geschikte nestgelegenheid, maar ook volop plekken om naar insecten en bessen te zoeken. Het zijn vooral zomergasten, al worden in België ook in de winter kleine aantallen zwartkoppen gezien.
Voedsel
Zwartkoppen zijn insekteneters, maar lusten bij gebrek aan beter ook wel stukjes peer, appel, bessen of de krenten en rozijnen uit het kerstbrood.
Hoogte
13-15cm
Gewicht
14-20g
Levensduur
1 - 13 jaar
Broedtijd
April-Juni
Nest
De nestbouw wordt aanvankelijk door het mannetje uitgevoerd. Hij begint met het ruwe werk en laat vervolgens het vrouwtje voor de afwerking zorgen.
Geluid
Roept hard 'tek' of 'tet'. Pas uitgevlogen jongen klinken als 'iedat'. De muzikale zang wordt door sommige beschouwd als de mooiste vogelzang. Ze bestaat uit twee delen: het eerste deel is zacht 'babbelend' dat overgaat in hoge heldere fluittonen.
Kenmerken
Zwartkoppen zijn vooral zomervogels die in het najaar naar het zuiden trekken. Toch blijven steeds meer zwartkoppen ook in Vlaanderen tijdens de winter. Vooral in gebieden met een milder klimaat kunnen ze dan worden waargenomen. Het ruime voedselaanbod in tuinen speelt mogelijk een rol bij deze ontwikkeling. De zwartkop heeft een gevarieerd menu. In het voorjaar en de zomer staan vooral insecten en andere kleine ongewervelden op het menu. In het najaar en de winter schakelt hij, net als veel andere insectenetende zangvogels, over op ander voedsel. Bessen en fruit zijn dan belangrijk, maar zwartkoppen kunnen ook zachte voeders en vetrijke producten op voederplekken ontdekken.
Jongen
1 legsel van 4 tot 5 beige eieren met bruine vlekken

Video's

Veelgestelde vragen over de zwartkop

Heeft de zwartkop altijd een zwarte kop?

Alleen het volwassen mannetje draagt het bekende zwarte petje. Het vrouwtje heeft een bruine kap, net als de jonge vogels. Een eerstejaars mannetje kan zelfs tot diep in de herfst bruin op de kop blijven, met hooguit wat zwarte streepjes die in de loop van de winter uitgroeien tot het zwarte petje.

Blijft de zwartkop in de winter in België?

Van oorsprong is de zwartkop een zomervogel die in de herfst naar het zuiden trekt. Steeds vaker blijven er exemplaren overwinteren, vooral in het mildere westen van België. Goed gevulde voedertafels helpen daarbij een handje. Zie je in januari een vogeltje met een zwart of bruin petje bij het voer, dan kan het dus echt een zwartkop zijn.

Kun je de zwartkop bijvoeren?

In de zomer eet de zwartkop vooral insecten en komt hij zelden op voer af. In het najaar en de winter schakelt hij over op ander voedsel: stukjes appel of peer, bessen, rozijnen, vetproducten en zaden doen het dan goed. Leg fruit op een open voedertafel of op de grond bij een struik.

Broedt de zwartkop in een nestkast?

Een nestkast laat de zwartkop links liggen. Het is een echte struikbewoner die zijn nest verstopt in dichte onderbegroeiing van bossen en tuinen. Het mannetje begint met de ruwbouw, waarna het vrouwtje de afwerking verzorgt. Wil je de zwartkop helpen, plant dan dichte struiken en hagen in je tuin.