Over de Staartmees
De staartmees (Aegithalos caudatus) is een opvallend klein vogeltje dat algemeen voorkomt in België. Je kunt hem het hele jaar door tegenkomen in bossen, parken, houtkanten en groene tuinen met voldoende bomen en struiken. Ondanks zijn naam behoort de staartmees niet tot de echte mezen, maar tot een eigen vogelfamilie. Zijn opvallendste kenmerk is de bijzonder lange staart, die meer dan de helft van zijn totale lichaamslengte kan beslaan.
De staartmees heeft een klein, rond lichaam, een lichte kop met zwarte tekening en zachte roze tinten op de borst en vleugels. Door deze subtiele kleuren en zijn opvallend lange staart is hij gemakkelijk te herkennen wanneer hij behendig door bomen en struiken beweegt.
Vooral buiten het broedseizoen zijn staartmezen erg sociaal. Ze trekken vaak in levendige familiegroepen door tuinen, parken, bossen en houtwallen. Terwijl ze snel van tak naar tak fladderen, houden ze contact met elkaar door middel van hoge, zachte roepjes.
Voeding voor staartmezen
Staartmezen eten voornamelijk insecten, spinnetjes en andere kleine ongewervelde dieren. Ook de eitjes en larven van insecten staan op het menu. Met hun kleine, fijne snavel zoeken ze tussen bladeren, twijgen en boomschors naar voedsel. In de herfst en winter eten ze soms ook kleine zaden.
Wanneer het koud is en insecten moeilijker te vinden zijn, bezoeken staartmezen vaker een voederplek. Vooral zachte, energierijke vetproducten zijn populair. Soms verschijnt er ineens een complete groep, die gezamenlijk van het voer komt eten.
Met bomen, dichte struiken en bloeiende planten maak je jouw tuin aantrekkelijk voor insecten. Zo help je staartmezen het hele jaar door aan natuurlijk voedsel.
Nestgelegenheid voor staartmezen
Staartmezen broeden niet in een traditionele nestkast. Ze bouwen zelf een bijzonder kunstig nest. Dit is een gesloten, veerkrachtig bouwsel van mos, korstmossen en spinnenwebben, dat zorgvuldig wordt verborgen tussen dichte struiken, hagen of boomtakken.
De binnenkant wordt bekleed met honderden zachte veertjes. Hierdoor ontstaat een warme en goed geïsoleerde plek voor de eieren en de opgroeiende jongen.
Je helpt broedende staartmezen door dichte struiken, hagen, klimop en andere beschutte begroeiing te behouden. Controleer voor het snoeien altijd zorgvuldig of er een nest aanwezig is en laat plekken met een actief nest volledig met rust. Ook spinnen zijn waardevol in een natuurlijke tuin, want hun webben vormen belangrijk bouwmateriaal voor het nest.
Een tuin met veel beschutting, bladeren en insecten biedt staartmezen alles wat ze nodig hebben: voedsel, veiligheid en natuurlijke materialen voor hun indrukwekkende nest.
Fotogalerij
Specificaties
| Wetenschappelijke naam |
Aegithalos caudatus
|
|---|---|
| Familie |
Aegithalidae
|
| Habitat |
De staartmees is wijd verspreid en broedt in loofbossen en gemengde bossen met voldoende ondergroei van struiken. Ook in tuinen en parken.
|
| Voedsel |
De staartmees eet voornamelijk insecten, spinnen, larven en insecteneitjes, die ze van bladeren, takjes en schors plukken. Bij kouder weer kunnen ze ook tuinvogelvoederbakken bezoeken op zoek naar zacht, energierijk voedsel, zoals op insecten gebaseerde vetproducten.
|
| Hoogte |
13-15cm
|
| Gewicht |
8-10g
|
| Levensduur |
1 - 3 jaar
|
| Broedtijd |
April-Juni
|
| Nest |
Het nest is een kunstig, ovale bouwsel met zij-ingang, gemaakt van mos, korstmos en spinrag, meestal in een hoge struik of in takvork.
|
| Geluid |
De staartmees roept hoog, enkelvoudig 'sie-sie-sie', meestal gevolgd door een snorrend 'tserr', wat men vaak in groepjes kan horen. De zang van de staartmees is een zachte triller die zelden te horen is.
|
| Kenmerken |
Staartmezen zijn zeer sociale dieren. Buiten het broedseizoen leven vogels in kleine groepen van ongeveer 20 exemplaren. Dwarrelend door twijgen en bomen roepen ze voortdurend naar elkaar. Blijft een lid van de groep ergens hangen, dan wordt er gewacht tot de achterblijver weer bij is. Bij ringonderzoeken is opgevallen dat als één lid van de groep gevangen wordt, de rest van de groep wacht tot hij weer losgelaten wordt. Dan pas vervolgen zij hun tocht.
|
| Jongen |
1 Ã 2 broedsels. Per legsel 8 tot 12 roodgestippelde, witte eieren
|
Veelgestelde vragen over staartmezen
Broedt de staartmees in een nestkast?
Nestkasten laat de staartmees links liggen. Hij bouwt zelf een kunstig, ovaal nest met een ingang aan de zijkant, gemaakt van mos, korstmos en spinrag. Zo'n nest hangt meestal in een hoge struik of een takvork. Dichte struiken in de tuin zijn voor deze soort dus waardevoller dan een nestkast.
Waarom zie je staartmezen altijd in groepjes?
Staartmezen zijn opvallend sociale vogels. Buiten het broedseizoen leven ze in groepen van zo'n twintig exemplaren die dwarrelend door bomen en struiken trekken, voortdurend naar elkaar roepend. Blijft er eentje achter, dan wacht de rest tot de achterblijver weer aansluit. De kans dat je er één alleen ziet, is dus klein.
Komt de staartmees op voer in de tuin?
In de winter wel. Staartmezen eten vooral insecten, spinnen en knoppen, maar bij koud weer strijken groepjes graag neer op vetblokken en pindacakes. Meestal blijven ze maar kort hangen, daarna trekt het hele gezelschap alweer verder. Hang het voer op een rustige plek bij struiken voor de grootste kans op bezoek.





