Over de Heggenmus
De heggenmus (Prunella modularis) is een kleine, onopvallende tuinvogel die je gemakkelijk over het hoofd ziet. Zijn bruin gestreepte rug en vleugels combineren met een zachte grijze kleur op de kop en borst. De fijne, spitse snavel onderscheidt hem duidelijk van de huismus, waarmee hij door zijn bruine verenkleed soms wordt verward. Ondanks zijn naam is de heggenmus dan ook geen echte mus, maar behoort hij tot een andere vogelfamilie: de heggenmussen.
Heggenmussen zie je vaak rustig over de grond scharrelen onder struiken, hagen en voederplekken, op zoek naar voedsel. Ze blijven graag dicht bij beschutting en kunnen verrassend onopvallend zijn, zelfs wanneer ze regelmatig je tuin bezoeken. Vaak hoor je hun heldere, wat ijle zang voordat je ze tussen de begroeiing ontdekt.
In België voelt de heggenmus zich thuis in tuinen, parken, hagen en andere struikrijke plekken, vooral wanneer er voldoende dichte begroeiing aanwezig is. In tegenstelling tot sommige andere tuinvogels zijn heggenmussen meestal alleen of met enkele soortgenoten te zien.
Voedsel voor heggenmussen
Heggenmussen eten voornamelijk insecten, spinnen, wormen en andere kleine ongewervelden. Met hun fijne snavel pikken ze hun voedsel van de grond en tussen de begroeiing. Ook zaden staan op het menu, vooral wanneer insecten minder makkelijk te vinden zijn.
In de tuin zoeken heggenmussen vaak onder voedersilo's en voedertafels naar kleine stukjes voer die op de grond zijn gevallen. Je kunt ze helpen met geschikte zaadmengsels, kleine zaden en meelwormen, bijvoorbeeld op een grondvoedertafel of voedertafel.
Ook een diervriendelijke tuin biedt volop natuurlijk voedsel. Afgevallen bladeren, dichtbegroeide borders en planten die insecten aantrekken, creëren ideale plekken voor heggenmussen om naar kleine ongewervelden te zoeken.
Nestgelegenheid voor heggenmussen
Heggenmussen zijn geen holenbroeders, dus traditionele nestkasten zijn niet geschikt voor deze soort. Ze bouwen kleine, komvormige nesten laag in dichte hagen, struiken, braamstruiken en andere begroeiing.
Je kunt je tuin aantrekkelijker maken door hagen en struiken voldoende dicht te laten groeien en rustige, beschutte plekken te creëren. Inheemse planten en wat wildere hoekjes bieden zowel geschikte nestgelegenheid als een rijk aanbod aan insecten.
Omdat heggenmussen vaak vrij laag nestelen, kun je dichte begroeiing tijdens het broedseizoen het beste zo veel mogelijk met rust laten. Een tuin met voldoende struiken en onderbegroeiing biedt deze bescheiden tuinvogel voedsel, nestgelegenheid en de beschutting die hij nodig heeft.
Fotogalerij
Specificaties
| Wetenschappelijke naam |
Prunella modularis
|
|---|---|
| Familie |
Prunella
|
| Habitat |
Het is een talrijke en wijdverspreide broedvogel. Hij broedt in parken, bossen, heides, tuinen en verstedelijkte gebieden. Hij is ook te vinden tot zeer hoog in de bergen.
|
| Voedsel |
Hij eet insecten en andere kleine ongewervelde dieren. In de winter eten ze ook zaden. Hij bezoekt af en toe voedertafels.
|
| Hoogte |
14cm
|
| Gewicht |
16-25g
|
| Levensduur |
1 - 2 jaar
|
| Broedtijd |
April-Juli
|
| Nest |
Heggenmussen bouwen kleine, komvormige nesten laag in hagen, struiken, braamstruiken en andere dichte begroeiing. Ze maken normaal gesproken geen gebruik van gesloten nestkasten. Dichte begroeiing dicht bij de grond en rustige, ongestoorde plekken bieden geschikte nestgelegenheid.
|
| Geluid |
Hij roept onopvallend 'tiehiehiehie' en bij gevaar maakt hij een langere, fluitende 'tieh'. Zijn zang is helder fluitend en tingelend waarbij u kunt denken aan de Winterkoning. Hij is al in het vroege voorjaar te horen en zingt vaak vanaf een opvallende zangpost.
|
| Kenmerken |
Deze vogel is niet nauw verwant aan de huismus, al doet zijn bruine verenkleed daar wel aan denken. In België is de heggenmus een algemene vogel in tuinen, parken en andere plekken met voldoende struiken en dichte begroeiing. Toch valt hij niet altijd direct op, omdat hij graag dicht bij beschutting blijft. Een deel van de heggenmussen trekt in het najaar naar het zuiden, terwijl andere vogels in België overwinteren. Ook heggenmussen uit noordelijker gelegen gebieden kunnen tijdens de trek in België worden waargenomen. De vogels die wegtrekken, overwinteren voornamelijk in Zuidwest-Europa en rond het Middellandse Zeegebied. Het liefdesleven van de heggenmus is opvallend. Zowel mannetjes als vrouwtjes kunnen meerdere partners hebben binnen één broedseizoen. Dit complexe paargedrag is uitgebreid onderzocht en maakt de onopvallende heggenmus stiekem een stuk minder bescheiden dan zijn uiterlijk doet vermoeden.
|
| Jongen |
4 tot 5 blauwe eieren per legsel. Vrouwtje bebroedt eieren 14 dagen lang. Jongen vliegen 12 dagen na uitkomen uit.
|
Video's
Veelgestelde vragen over de heggenmus
Is de heggenmus familie van de huismus?
Ondanks zijn naam en bruine verenkleed is de heggenmus niet verwant aan de huismus. Je herkent hem aan zijn slanke, spitse snavel en de blauwgrijze kop en borst, waar de huismus een dikke kegelsnavel heeft. Ook gedraagt hij zich anders: de heggenmus scharrelt onopvallend over de grond, dicht bij beschutting.
Wat eet de heggenmus?
Vooral insecten en andere kleine ongewervelde dieren, in de winter aangevuld met zaden. Omdat de heggenmus vrijwel altijd op de grond eet, help je hem het beste met fijne zaden die je onder struiken of een heg strooit. Op een hangende voedersilo zul je hem zelden zien.
Waar maakt de heggenmus zijn nest?
Diep verborgen in struiken of laag in naaldbomen bouwt hij een nest van mos en twijgjes. Een nestkast gebruikt de heggenmus niet. Met dichte hagen en struiken in je tuin bied je dus vanzelf nestgelegenheid. Per legsel legt het vrouwtje 4 tot 5 blauwe eieren, die na 14 dagen uitkomen.
Blijft de heggenmus in de winter in België?
Een deel van onze heggenmussen trekt bij kou richting het Middellandse Zeegebied, al steken ze nooit over naar Afrika. Tegelijk komen er noordelijke vogels in grote aantallen door België, die hier soms als wintergast blijven. Grote kans dus dat je ook in de winter een heggenmus in je tuin ziet.



