Over de Egel
De egel (Erinaceus europaeus) is een van de bekendste wilde zoogdieren in België. Zijn rug en flanken zijn bedekt met duizenden stevige stekels, terwijl zijn kop, poten en buik een grof bruinachtige vacht hebben. Bij gevaar kan een egel zich volledig oprollen tot een bal, waarbij de stekels een doeltreffende bescherming vormen tegen veel vijanden.
Egels zijn vooral actief in de schemering en ’s nachts. Dan trekken ze door tuinen, parken, bermen, houtkanten en andere groene gebieden op zoek naar voedsel. Overdag rusten ze meestal op een beschutte plek, bijvoorbeeld onder struiken, tussen takken en bladeren, onder een tuinhuis of in dichte begroeiing. Belgische tuinen kunnen belangrijk leefgebied vormen wanneer er voldoende beschutting, natuurlijk voedsel en doorgangen naar andere tuinen aanwezig zijn.
In de winter gaan egels doorgaans in winterslaap, omdat er dan veel minder natuurlijk voedsel beschikbaar is. Hiervoor maken ze een goed geïsoleerd nest van droge bladeren, gras en ander plantaardig materiaal. Tijdens zachte periodes kunnen egels soms wakker worden en zelfs van nestplaats wisselen.
Voer voor egels
Egels eten van nature vooral insecten en andere ongewervelde dieren. Op het menu staan onder andere kevers, rupsen, larven en wormen die ze tussen gras, bladeren en in de bodem vinden. Een natuurvriendelijke tuin met veel insecten biedt egels daarom volop mogelijkheden om zelf voedsel te zoeken.
Wil je egels bijvoeren, dan kun je kiezen voor geschikt egelvoer, vleesrijk katten- of hondenvoer of droge kattenbrokjes. Zet daarnaast altijd een ondiep schaaltje met vers water neer. Bied het voer op de grond aan. Een overdekte egelvoederplaats kan helpen voorkomen dat katten, vogels of andere dieren het voer als eerste opeten.
Geef egels geen melk of brood. Melk kunnen ze niet goed verdragen en brood heeft weinig voedingswaarde voor egels. Vers water en geschikt, vleesrijk voer zijn betere keuzes.
Schuilplaatsen voor egels
Egels gebruiken gedurende het jaar verschillende nesten om te rusten, jongen groot te brengen en te overwinteren. Natuurlijke nestplaatsen bevinden zich bijvoorbeeld onder hagen en struiken, in hopen bladeren of takken, in composthopen en onder tuinhuizen.
Een speciaal egelhuis kan extra beschutting bieden wanneer er in de tuin weinig natuurlijke nestplaatsen zijn. Zet het huis op een rustige, beschutte plek, bij voorkeur onder of naast dichte begroeiing. Laat wat droge bladeren in de omgeving liggen, zodat een egel die zelf als nestmateriaal kan gebruiken. Plaats geen voer in een egelhuis dat als slaap- of overwinteringsplek wordt gebruikt; egels eten en slapen bij voorkeur op verschillende plekken.
Een van de belangrijkste dingen die je voor egels kunt doen, is ervoor zorgen dat ze zich gemakkelijk tussen tuinen kunnen verplaatsen. Egels leggen ’s nachts flinke afstanden af op zoek naar voedsel, partners en geschikte nestplaatsen. Kleine openingen onder of in afsluitingen en tuinomheiningen kunnen daarom een groot verschil maken. Met dichte beplanting, takken- en bladhopen en wat ruigere hoekjes wordt je tuin bovendien onderdeel van een groter leefgebied voor egels.
Fotogalerij
Specificaties
| Wetenschappelijke naam |
Erinaceus europaeus
|
|---|---|
| Familie |
Erinaceidae
|
| Habitat |
Egels komen voor in loofbossen, vochtige weiden en grasvelden. Hij is vooral dol op bosranden, waar deze leefgebieden samenkomen. De egel komt ook voor in zandduinen, mits begroeid, maar je vindt hem zelden in naaldwoud, of in bergen boven de boomgrens.
|
| Voedsel |
Egels eten voornamelijk kevers, rupsen, wormen en een grote verscheidenheid aan andere ongewervelde dieren. Als aanvullend voer kun je hoogwaardig egelvoer op vleesbasis, vleesrijk katten- of hondenvoer of droge kattenkoekjes geven, waarbij er altijd vers water beschikbaar moet zijn. Melk en brood mogen niet worden gegeven.
|
| Hoogte |
25cm
|
| Gewicht |
1000g
|
| Levensduur |
1 - 10 jaar
|
| Broedtijd |
Mei-Juli
|
| Nest |
Egels bouwen nesten onder heggen, struiken, stapels hout, schuurtjes, composthopen en dichte begroeiing. Ze gebruiken verschillende nesten om uit te rusten, zich voort te planten en te overwinteren. Een speciaal voor egels gebouwd huisje op een rustige, beschutte plek kan een extra veilige nestplaats bieden.
|
| Geluid |
Egels produceren vooral in de paartijd de meeste geluiden. Ze zijn in die tijd ook het meeste actief en maken dan een snuivend blazend tot snurkend geluid. Hiermee geven ze aan dat ze zich gestoord maar niet bedreigd voelen. Dan blazen en puffen ze als een stoommachine. Als een egel werkelijk in nood raakt, kunnen ze luid en doordringend gillen.
Soms doet het geluid van jongen denken aan vogels, tijdens het spelen maken ze kwettergeluiden. Jongen in nood, als ze hun moeder bijvoorbeeld kwijt zijn, produceren een herhaald, kort gefluit.
|
| Kenmerken |
Egels zijn van nature kluizenaars. Ze beperken zich tot de biologisch noodzakelijke dingen zoals paring. Als de paartijd voorbij is en de jongen in aantocht zijn, verjaagt het vrouwtje het mannetje. Na een draagtijd van 4 - 5 weken worden de jongen geboren. Ze zijn dan doof, blind en hulpeloos. Na een jaar zijn ze volwassen. Maar willen de jongen overleven, dan is een goede schuilplaats beslist geen overbodige luxe. En dat is steeds moeilijker te vinden in de natuur. Egels maken daarom dankbaar gebruik van de door de mens gemaakte egelwoonhuizen of egelmanden. Ook van speciale egelvoederhuizen maken egels gebruik. Dankzij menselijke verzorging kan een egel minstens 10 jaar oud worden.
Egels kunnen heel snel wennen aan mensen. Neemt u ze op ter verzorging, dan worden ze vaak na enige tijd heel tam. Verbazingwekkend genoeg kunnen deze dieren verschillende personen aan hun stem en geur onderscheiden. Ze leren ook snel het onderscheid tussen vriend en vijand. Ze zijn duidelijk terughoudender tegenover vreemden, honden en katten. Voelt een egel zich bedreigt, dan rolt hij zich op tot een bol. Dat kan hij doen dankzij een krachtige spier die over zijn hele rug loopt. De stekels komen rechtop te staan en de kwetsbare lichaamsdelen worden beschermd. Een egel die zich heeft opgerold, heeft 5 Ã 10 minuten nodig om zich weer te ontspannen. Als hij natuurlijk met rust gelaten wordt.
Het verantwoord verzorgen van egels brengt heel wat met zich mee. Een handige gids op dit gebied is 'het praktische egelboek' van Michael Lohmann. Dit boek besteedt verder aandacht aan de oorsprong, bouw, aard en het gedrag van de egel.
|
| Jongen |
Meestal 4–5 jongen per worp, hoewel de worpgrootte kan variëren. Meestal worden er 1–2 worpen per jaar geboren.
|
Veelgestelde vragen over de egel
Wanneer houdt de egel een winterslaap?
Ongeveer van november tot april houdt de egel een winterslaap. Zijn lichaamstemperatuur zakt dan van 35 naar een graad of 5 en hij verliest ongeveer 30 procent van zijn gewicht. Af en toe wordt hij kort wakker. Een egelhuis onder een struik of een dikke bladhoop is een veilige plek om te overwinteren.
Wat mag je een egel voeren?
Speciaal egelvoer of kattenvoer op basis van vlees is geschikt, samen met een schaaltje water. Geef nooit melk of brood, daar kunnen egels flink ziek van worden. Vooral in het najaar is bijvoeren zinvol, dan moet een egel reserves opbouwen voor de winterslaap.
Hoe maak je je tuin egelvriendelijk?
Zorg om te beginnen voor een doorgang van 13 bij 13 centimeter in de schutting, zodat egels van tuin naar tuin kunnen. Laat verder een rommelhoekje met bladeren en takken liggen, gebruik geen slakkenkorrels en zet een egelhuis op een beschut plekje. Heb je een vijver, maak dan een uitklimrandje tegen verdrinking.
Hoeveel jongen krijgt een egel?
Per worp worden 5 tot 8 jongen geboren, meestal in de periode mei tot juli. Ze komen blind en doof ter wereld met ongeveer 100 zachte stekeltjes. Na een week of vijf hebben ze er al zo'n 2000. Pas na een jaar zijn jonge egels volwassen.
Is de egel beschermd?
Egel is in België wettelijk beschermd. Verstoren, vangen of doden is niet toegestaan en ook nesten en broedplaatsen mogen niet zomaar worden beschadigd of verwijderd.









